De broonk en de bijbehorende kermis is een van de mooiste en grootste activiteiten in Margraten. Wekenlang zijn mensen bezig om zo goed mogelijk voor de dag te komen. Als de broonk geweest is, is het tijd voor het feest. 1 keer per jaar nemen de mensen dan bezit van de straten rondom de kerk in Margraten om te vieren dat het kermis is. De broonk is ook de belangrijkste activiteit van de jonkheid. Al meer dan 100 jaar gaat de broonk door het dorp. De zomerkermis is in Margraten altijd 10 dagen na Sacramentsdag ofwel de 3e zondag na Pinksteren. Tot rond de 2e wereldoorlog waren en 2 routes van de broonk:

Bij binnenkomst van de Broonk zong het kerkkoor het Te Deum en werden beide klokken geluid. Na de laatste zegen werd het Kermisbier geproefd in een der vele dorpscafé’s en ging men naar huis om de door de vrouw gekookte Kermisnoon te eten. Rond de kerk lagen de café’s van Joseph Sluijsmans (woonhuis van boerderij Meertens), Jacques Aussems (later café Prevoo), Chriske Janssen Ritzen (nu Chriske) en café Erven (nu Rabobank). Iets verder weg lagen de café Hendricks (aan Rijksweg bij stoplichten) en café Prevoo (einde van het gèstke-kerkpad). Dat heette bie dur Köster. Keuze genoeg dus. Getapt werd er niet, er was “un Schöpke beer” op het buffet.

In die tijd was het traditie om tijdens de kermis Riestevlaai te bakken. Deze traditie ging zover dat er werd gezegd dat er zonder Riestevlaai geen kermis was. Hieruit vloeit het bewijs ook voort dat de Riestevlaai aan Margraten verbonden is. Kijk maar naar de naam van de Carnavalsvereniging van het dorp. Tegenwoordig merken wij als jonkheid nog maar weinig van deze traditie. Alleen de Jeanne van dur Rich komt op kermiszaterdag nog vaker met een stuk Rieste onder de poort vandaan om de hongerige magen van de jonkheidleden te vullen.

Na de oorlog werd de route naar ’t Rooth ingekort. Tegenwoordig zijn er 3 routes:

De taak van de jonkheid was vroeger als volgt: In een van de lezingen van Meester Sluijsmans wordt het verhaal verteld van de jonkheid en de kermis rond 1900. ‘In ’t dorp en de weg die de broonk volgen zou, was de jonkheid druk bezig met het plaatsen van erebogen, veel meer dan tegenwoordig het geval is. Tegen een uur of zeven gingen dan een paar van die jongelui met hamers gewapend de kerktoren in tot hoog bij de klok. Daar aangekomen begonnen ze in een regelmatig vlug tempo op de klok te tikken. Dit heette het “beieren”. En als de mensen dat beieren hoorden, dan wisten ze dat het kermis was, vooral als vlak daarna de “kameren” geschoten werden. Dit kamerschieten werd tot 1931 gedaan totdat hier een dodelijk ongeluk mee gebeurde. Vóórdat de jonkheid uit de kerktoren kwam werd nog de pauselijke vlag (geel wit) aan een van de schalluiken naar buiten gehangen. En als dat gebeurd was dan kon de kermis beginnen.’

Tegenwoordig heeft de jonkheid een iets andere rol bij de kermis. De klokken worden niet meer gebeierd door de jonkheid, maar de kamers worden sinds 2005 toch weer geschoten. Alleen bij ieder “hielighuuske” en bij de kerk als afsluiting van de broonk. Maar voordat het einde van de broonk wordt geschoten is er wel al een aantal weken werk vooraf gegaan. Zo wordt de straten rondom de kerk versiert met dennenbomen. Aan iedere paal staat een dennenboom. Deze worden op kermiszaterdag gehaald. Een week eerder al wordt het dennengroen gehaald voor het binden van de slingers welke aan de kerk worden gehangen. In de week vooraf worden van dit dennengroen de groenslingers gemaakt en dit is een leuke bezigheid, omdat je dan met een groep bij elkaar bent en er dan toch veel wordt gelachen. De zogenaamde voorpret op het kermisfeest. Op kermiszaterdag worden de vlaggetjes in de straten rondom de kerk gehangen. Deze worden van lantaarnpaal tot lantaarnpaal gehangen en dit gebeurde al rond 1900. De kerk wordt versierd met de groenslinger en alles wordt in gereedheid gebracht voor de zondag. Op zondag nadat de schutterij om 6.00 uur ’s morgens begonnen is met het blazen van de reveille begint de jonkheid met het aanbrengen van de papieren roosjes in de groenslingers aan de kerkmuur en in de boompjes. De vlaggenpaaltjes worden rondom de route bij de kerk gezet en er wordt begonnen met het leggen van mergeltableaus in het midden van de weg. Hierop worden tekeningen gemaakt die met de broonk te maken hebben. Iedereen probeert dit zo mooi mogelijk te doen en gezien de reacties ieder jaar lukt dit ook.

Omdat het steeds moeilijker is om de hele kern van dennenbomen te voorzien en we de traditie van het sieren met dennengroen in stand willen houden hebben we van de kerk in 2006 een stuk grond ter pacht gekregen. Hier kunnen we onze eigen dennen op laten groeien zodat we in de toekomst niet meer afhankelijk zijn van anderen.

In 2006 is er ook een nieuwe jonkheidboog gemaakt. De oude boog was ergens op een zolder gekomen en in de vergetelheid geraakt. Toen deze weer herondekt werd was hij te klein en te smal en moeilijk om aan te passen aan de huidige eisen. Daarom is er een nieuwe gemaakt, een zogenaamde 3-poot met licht erin.

In 2008 is er een Hiemeldragers Gilde Sancta Margareta opgericht. Dit zijn 6 jongemannen die met het in leven roepen van deze gilde de Broonk traditie in Margraten nog verder wil versterken. Lees hier meer over dit gilde.

Broonk maandag - Drei kier um d'r Put

Ron Steyns heeft hiervoor een single opgenomen, deze kan hier beluisterd worden.

Toekomstige datums Kermiszondag

Bekijk hier het foto album van de Jonkheid